Jessie Duarte, mohlabani yo a botegago ka sehlogo yo a sa kago a ineela
Leloko la ANC leo le šomilego nako ye telele kudu e be e le le maatla, le maatla gomme, godimo ga tšohle, e le mohlabani. Seo se ile sa tla ka dipoledišanong gantši kudu. Ge o ka hlasela mokgatlo wa gagwe, goba wa sola moetapele wa mokgatlo wa gagwe, o be o tla kwa go betha ga leleme la gagwe. Bjalo ka ge ke dirile gantši. Eupša Jessie o be a na le borutho ka fase ga tšohle, botho bjoo gantši bo bego bo ipontšha.
Go hlokofala ga Jessie Yasmin Duarte, ka nako ye telele gakaakaa mosadi wa bohlokwa bjo bogolo setšhabeng sa rena, go swaya mafelelo a mehla ye bohlokwa. O ile a phela bophelo bjo botelele bjo bo phelago gabotse. Go fihla mafelelong, o be a feditšwe ke go dira naga yeo e be lefelo le le kaone go feta kamoo a e hweditšego ka gona.
Go ba bangwe ba rena, o tla tlogela gape le dikgopotšo tša motho ka noši, tša dikgopolo tša gagwe le dipoledišano gomme godimo ga tšohle, potego ya gagwe.
Ga go na pelaelo ya botumo bjoo Jessie a bego a e na le bjona gare ga babegi ba ditaba e le mohlabani. O gotše le go šoma nakong yeo basadi ba moloko wa gagwe, le kudukudu basadi ba seemo sa gagwe, bao ba bego ba itlhalosa gantši ba bego ba bitšwa “feisty”. Seo e tla ba go hloka toka go Jessie.
O be a tiile, a na le maatla gomme go feta tšohle, e le mohlabani.
Seo se ile sa tla ka dipoledišanong gantši kudu. Ge o ka hlasela mokgatlo wa gagwe, goba wa sola moetapele wa mokgatlo wa gagwe, o be o tla kwa go betha ga leleme la gagwe. Bjalo ka ge ke dirile gantši.
Eupša o be a na le borutho ka fase ga tšohle, botho bjoo gantši bo bego bo ipontšha.
Go babegi ba ditaba ba bantši, go akaretša le nna, e be e le motho yo e bego e le karolo ya ANC, le motho yo a dirilego dilo tše di kgahlišago go fihla khonferenseng ya ANC ya 2007 ya Polokwane. E bile ka morago ga khonferentshe yeo moo gateetee e bego e le motho yo ke bego ke bolela le yena makga a mmalwa ka letšatši.
E be e le sefahlego sa letšatši le letšatši gomme, sa bohlokwa kudu go nna bjalo ka mmegi wa ditaba wa radio, e be e le lentšu la letšatši le letšatši la ANC. E be e le nako ye e raraganego — Zuma ANC e be e sa le mohuta wa go tšea taolo go tšwa go Mbeki ANC. Mengwaga ya pele ga Polokwane, lentšu la ANC gantši e be e le Smuts Ngonyama, bjalo ka hlogo ya bopresidente le dikgokagano tša mokgatlo.
Go bile le kgato ye e kwagalago dikgweding tša go bula tša 2008 ke ANC ye “mpsha” go ba yeo e bulegilego kudu, yeo e hwetšagalago kudu. Jessie e be e le sebapadi se bohlokwa go se.
Gantši o be a tla araba mogala wa-ka gomme a dira poledišano ya kapejana, gomme ka mehla go be go e-na le nako ya go nea tshwaelo ya kapejana goba go seba.
Ngwageng woo go ile gwa tšwelela gore moetapele wa nako yeo wa DA Helen Zille o be a e-na le botox, e lego selo seo se bego se sa dutše se le se sefsa ka nako yeo. Ka nako ye nngwe, ge ke be ke leletša Jessie mogala, o ile a araba mogala, gomme a bolela gore o dira moriri wa gagwe. Eupša, a re, “Stephen ... o se tshwenyege; Ga ke dire botox!” gomme a thoma go sega.
Ye e be e le karolo ya lehlakore la setho la Jessie.
Bohlale bja bobegakgang
E bile ngwaga woo Barack Obama a ilego a ba mopresidente wa United States. Go mokgatlo wa tokologo wa Afrika, e bile motsotso wo bohlokwa go bona motho yo a nago le bohwa go tšwa kontinenteng ya rena a kgethwa mošomong wo maatla kudu lefaseng.
Bekeng ya pele ga moo, ke be ke kaonafaditše go mogala wa maemo a godimo wa Nokia wo o bego o ka rekota dipoledišano tša mogala bakeng sa kgašo ya radio (se e be e le kgale kudu). Ke ile ka botša bohle bao ke bego ke ba tseba ka yona.
Ge Obama a thoma polelo ya gagwe ya phenyo, Jessie o ile a mpitša mogala gomme a re, “Bjale Stephen, ke tla swarega ka morago. Ke a tseba gore o tla nyaka go loma modumo go nna, ka gona diriša mogala woo o mofsa wa go makatša wo o boditšego bohle ka wona gomme a re sepele.”
E bontšhitše ka fao a bego a lemoga babegi ba ditaba ka gona le ka fao a ilego a tšea bothata bja go tseba seo batho ba se hlokago.
Gape, ka nako ye, 702, e lego seteišene sa radio seo ke bego ke se šomela, se ile sa feleletša se na le ngangišano ye nnyane le ANC mabapi le go swara kopano ya boraditaba. Jessie o ile a swara briefing ya gagwe ka noši ka manamelo a station’s entrance, a ya ka tlhaselo. Ge dikhamera di sa kgokologa, ke ile ka mmotšiša ge e ba a dumela gore “batho ba ka se dumelelane ka tlhalošo ya tsebišo ye kgolo”.
O ile a ntebelela ka mahlong, a topa lekala la ka la mohlware, gomme a kitima le lona, a diriša sebaka go dira khutšo, go tliša khutšo e itšego boemong.
E be e se la mafelelo a dira se.
Se se diregile nakong ye kopana ge setšhaba, gaešita le boraditaba, se be se ikemišeditše go fa moetapele wa nako yeo wa ANC Jacob Zuma sebaka sa go buša, go bona gore o tla dira eng. O be a file kgopolo ya gore e tla ba poelano, gaešita le go fa baetapele ba bararo ba DA maemo a batseta.
E be e le, mohlomongwe, nako ye bonolo kudu ya go ba mmoleledi wa ANC go feta ka fao e lego ka gona matšatšing a.
Ge bohlatse bja bomenetša bja Zuma bo dutše bo oketšega, dikgateletšego di ile tša thoma go hlatloga. Gomme, ka ditsela tše dingwe, tswalano ya Jessie le babegi ba ditaba e ile ya thoma go fetoga. Ke mafolofolo ao baboleledi ba bangwe ba bilego le ona gape — ga se a moswananoši go yena, gomme ka dinako tše dingwe a ka feta taolo ya motho yo a amegago.
Ke gopola gabotse kudu ka 2012, ke dutše ka setudio sa radio ya sellathekeng letšatšing la Dibatsela la Mangaung, ke apere di-headphone, ge dikgetho tša baetapele ba tshela ba godimo ba ANC di be di balwa. Go ile gwa ba le pososelo e fokolago sefahlegong sa-ka ge go be go tsebišwa gore Jessie o kgethilwe boemong bja motlatša-mongwaledi-pharephare a sa phenkgišane. E be e le phetho e sa le pele ya gore o tla kgethwa go ba poso yeo.
Ga go na ditšhišinyo tše di utilwego
Go sa šetšwe go phagamišwa ga gagwe, o be a sa dutše a fihlelelwa; o be a sa dutše a tšea megala gomme gantši a dira dipoledišano.
Ka December 2013, mesong ya ka morago ga ge Nelson Mandela a hlokofetše, ke fihlile ka phapošing ya ditaba mo e ka bago ka iri ya bohlano mesong. E be e le Labohlano, gomme ke ile ka gopola dilo tše pedi tše bohlokwa: Jessie e bile mothuši wa gagwe ka noši nakong e bohlokwa historing ya rena; gomme o kile a mpotša mengwageng ya go feta gore o be a dula a phafogile e bile a le tafoleng ya gagwe ka iri ya bohlano mesong.
Ka mo leletša mogala, gomme a araba ka pela. Ke gopola ke ikwa ke le bohloko kudu ka go letša mola ditaba di be di tla ba di sa dutše di le tala gakaakaa. Gomme le ge go le bjalo o be a le botho kudu, gomme gateetee a dumela go dira poledišano ya ka pela. E be e le ye nngwe ya dinako tšeo moo o bego o ikwa gore motho yo mongwe o abelana karolo ya gagwe le wena, le le setšhaba.
Go be go na le dinako tše dingwe tša go swana le tšeo. Go be go se na selo se segolo goba sa maemo a godimo goba sa maitirelo ka Jessie; ge e ba a be a e-na le pono ka wena, o be o e tseba.
Se se ile sa fetela go tsela yeo a bego a phela bophelo bja gagwe ka yona. Ka nako e telele, o ile a dula Observatory, dibolokong tše sego kae feela go tloga moo ke goletšego gona. Se se be se bolela gore o ile a boutela Bez Valley, e lego lefelo leo le sa kago la tsebja ka go ba le maemo a godimo.
Ge nywaga ya Zuma e dutše e tšwela pele, mahlabisadihlong a ile a oketšega.
Ka ngwaga wa 2014, ba 702 ba feditše letšatši moo modumo wa go bipa o bego o gašwa metsotso ye mengwe le ye mengwe ye mene bjalo ka kgopotšo ya dipalopalo tša gore metsotso ye mengwe le ye mengwe ye mene mosadi o a katwa ka Afrika Borwa. E be e le sehlogo go theeletša, le sehlogo go gaša ka.
Bjalo ka karolo ya yona, ke ile ka bolela le Jessie ka Pego ya Mosegare wa sekgalela. Seripagare sa poledišano, ke ile ka mmotšiša gore naa go tšwela pele ga go ba gona ga Zuma bjalo ka moetapele wa ANC go kgathile tema go bopatriareka bja setšhaba sa rena.
O be a galefile kudu, a mpha mohola wa megopo ya gagwe ka bobedi, a mpotša, moyeng, mantšu a gore “Ke be ke tseba gore o tla dira se Stephen Grootes, wena le 702”.
Gomme le ge go le bjalo, go be go sa na le dinako tša borutho magareng ga rena. Ka gobane Jessie, ka mo a bego a ka kgona go ba yo a lwago ka gona, ga se a ka a swara sekgopi. Go be go se na selo sa sephiri, go se na lenaneo le le utilwego le yena.
Ke ile ka gopotšwa, nakong ya poledišano ye kopana nakong ya ANC’s National General Council ka 2015, ka fao a ka bago mokgokaganyi yo mobotse ka gona.
Go e na le go wela molabeng woo baboleledi ba bantši ba welago go wona, ga se a ka a fo lwela. Go e na le moo, o ile a tšea batheetši leetong le lekopana la gore ke ka lebaka la eng melawana ye e itšego e be e phethagatšwa. E be e le molaleng, e be e le ye kopana, gomme e bontšhitše gore o be a kwešiša gore moputso wa nnete wa go ba mokgokaganyi ke go fetoša dipono tša batheetši, e sego mmotšiši.
E be e le, mohlomongwe, Jessie ka bokgoni bja gagwe bjo bobotse, gomme go ile gwa thuša gore o be a nea radio e makatšago ka nako e swanago.
E bile gape pele ga seo mohlomongwe e bego e le motsotso wo o hlalošago wa go ba mopresidente wa Zuma, go rakwa ga gagwe Tona ya Ditšhelete Nhlanhla Nene ka Dibatsela ngwageng woo. Ka morago ga moo, go fetogile go gontši dipolotiking tša rena — le ka go ANC.
Dikgopotšo tša go katana
Go be go e-na le botebo bjo bontši go Jessie. Ga se a ka a bolela kudu ka dilo tše di fetilego. Ruri ke be ke sa kwešiše ka botlalo bohlokwa bja lapa la gagwe le moo a tšwago gona ka nywaga e mentši.
O ile a tloga a emiša seširo ka tsela e bohlokwa. Gomme e be e le, go ba gona, go phošolla maaka pegong ya histori.
Ka ngwaga wa 2017, nakong ya dinyakišišo tša polao ya Ahmed Timol ka 1971, mohlankedi wa peleng wa maphodisa yo a bitšwago Seth Sons o ile a bolela gore ga a kgone go gopola go ba le seabe go tlhokofatšong ya maloko a ANC.
O ile a tweeta kgopotšo ya gagwe ka noši a hlalosa gore:
“Seth Sons o na le kgopotšo e swanetšego ya tša dipolitiki. O ile a lebala gore o ile a ntira gore ke khuname kgauswi le ngwanešo Achmat ge bakgotsi ba gagwe go tšwa go SB di phuruphutša ntlo ya rena diiri tše 6... O ile a gana koko ka lona letšatši leo go tsena ka ntlwaneng ya boithomelo gomme a kolobiša. O ile a phasola mma ge a be a nyaka go gokarela kgaetšedi ya gagwe yo a bego a tlemilwe ka dithapo tša diatla.”
E be e le kgopotšo ya karolo ya gagwe ka noši nakong yeo.
Go ba gona, ga go kgonege go hlalosa motho yo a phetšego bophelo bjo bohlokwa bjoo Jessie a bo phetšego ka mantšu a sego kae feela. Go nna, lentšu ‘mohlabani’ le bohlokwa. O ile a lwela mokgatlo wa gagwe, le batho ba gagwe, gomme ga se a ke a ineela.
Mohlomongwe ke ka lebaka leo ditaba tša go hlokofala ga gagwe, bjalo ka ge ke di amogetše ka WhatsApp ka Sontaga mesong, e bilego tšhogo ye kgolo. E be e le motho yo ka nnete a bego a sa kgone go bethwa, a ka se amogele go fenywa, a sa boife motho.
Eupša ke nagana gore, ge nako e dutše e feta, mohlomongwe ke tla mo gopola ka selo se sengwe. Ka baka la potego ya gagwe. Mehleng yeo e swailwego ke maaka le go se botege, yeo e hlalošitšwego ke “ditaba tša maaka”, Jessie o ile a tšwelela ka potego ya gagwe, ka go bolela therešo. Le ge e be e le sehlogo, e be e swanetše go bolelwa, ka gobane e be e le therešo.
Jessie, nna le wena re ile ra lwa. Ka makga a mantši. Eupša ga se wa ka wa e swara kgahlanong le nna. O be o dula o le motho, o be o dula o ikemišeditše go bolela. Setšhaba sa rena se lahlegetšwe ke batho ba bantši kudu nakong ya leuba le, ba bantši kudu bao ba sa gopolwego gabotse.
Eupša o yo mongwe wa bao ke tlago go gopola nako e telele. Bakeng sa bophelo bjo botelele. Bophelo bjo bo phelago gabotse. Ya go katana. Le Ntwa. Le ka baka la go se tsoge ba se ke ba ineela.
DM https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-07-17-jessie-duarte-a-brutally-honest-fighter-who-never-ever-gave-up/
